.:. نيايش .:.

گفته اند شب اول که او را حبس کردند ، بیامدند و او را در زندان ندیدند وجمله زندان بگشتند و کس را ندیدند ، شب دوم نه او را دیدند و نه زندان را و شب سوم او را در زندان دیدند .

گفتند :شب اول کجا بودی ؟ و شب دوم تو و زندان کجا بودید ؟

 و شب دوم حضرت اینجا بود ، از آن من و زندان هر دو غایب بودیم .

 روح بی‌تاب پر از نشئگی شاعر را
نتوان در قفس تنگ دو خط شعر کشید.

خنجر سرد قلم آنچه که تسخیر کند؛
پر چندی به خون آغشته،
حاصل کشمکش واژه و یک پرواز است ...

چو در غم تو جز جان چیزی دگرم نبود       

پروانه تو گشتم تا بر تو سرافشانم           

پیش نظرم عالم چون روز قیامت باد         

گفتم خبری گویم با تو ز دل زارم              

گفتم که ز تیرت تیز از چشم تو بگریزم      

در عشق تو صد همدم تیمار برم باید       

گفتی که به زر گردد کار تو چو آب ز         

تو چاره کارم کن تا از رخ همچون زر         

بوسی ندهی جانا تا جان نستانی تو        

عطار ستمکش را دل بود به تو رهب         

                                     

گرم بازآمدي محبوب سيم اندام سنگين دل             

گل از خارم برآوردي و خار از پا و پا از گل 

ايا باد سحرگاهي گر اين شب روز مي‌خواهي       

از آن خورشيد خرگاهي برافكن دامن محمل 

گر او سرپنجه بگشايد كه عاشق مي‌كشم شايد     

هزارش صيد پيش آيد به خون خويش مستعجل 

گروهي همنشين من خلاف عقل و دين من           

بگيرند آستين من كه دست از دامنش بگسل 

ملامتگوي عاشق را چه گويد مردم دانا                 

كه حال غرقه در دريا نداند خفته بر ساحل 

به خونم گر بيالايد دو دست نازنين شايد               

نه قتلم خوش همي‌آيد كه دست و پنجه قاتل 

اگر عاقل بود داند كه مجنون صبر نتواند                   

شتر جايي بخواباند كه ليلي را بود منزل 

ز عقل انديشه‌ها زايد كه مردم را بفرسايد                

گرت آسودگي بايد برو عاشق شو اي عاقل 

مرا تا پاي مي‌پويد طريق وصل مي‌جويد                    

بهل تا عقل مي‌گويد زهي سوداي بي‌حاصل 

عجايب نقش‌ها بيني خلاف رومي و چيني             

اگر با دوست بنشيني ز دنيا و آخرت غافل 

در اين معني سخن بايد كه جز سعدي نيارايد         

كه هرچ از جان برون آيد نشيند لاجرم بر دل 

                               

دیوان اشعار (غزلیات)

                         

                             

ديدي اي دل كه غم عشق دگربار چه كرد

چون بشد دلبر و با يار وفادار چه كرد

آه از آن نرگس جادو كه چه بازي انگيخت

آه از آن مست كه با مردم هشيار چه كرد

اشك من رنگ شفق يافت ز بي‌مهري يار

طالع بي‌شفقت بين كه در اين كار چه كرد

برقي از منزل ليلي بدرخشيد سحر

وه كه با خرمن مجنون دل افگار چه كرد

ساقيا جام مي‌ام ده كه نگارنده غيب

نيست معلوم كه در پرده اسرار چه كرد

آن كه پرنقش زد اين دايره مينايي

كس ندانست كه در گردش پرگار چه كرد

فكر عشق آتش غم در دل حافظ زد و سوخت

يار ديرينه ببينيد كه با يار چه كرد

                 

                                 

آمد نفس صبح و سلامت نرسانيد                             بوي تو نياورد و پيامت نرسانيد

يا تو به دم صبح سلامي نسپردي                              يا صبح‌دم از رشك سلامت نرسانيد

من نامه نوشتم به كبوتر بسپردم                               چه سود كه بختم سوي بامت نرسانيد

باد آمد و بگسست هوا را زره ابر                                 بوي زره غاليه فامت نرسانيد

بر باد سپردم دل و جان تا به تو آرد                               زين هر دو ندانم كه كدامت نرسانيد

عمري است كه چون خاك جگر تشنهء عشقم             و ايام به من جرعهء جامت نرسانيد

مرغي است دلم طرفه كه بر دام تو زد عشق             خود عشق چنين مرغ به دامت نرسانيد

خاقاني ازين طالع خود كام چه جوئي                           كو چاشني كام به كامت نرسانيد

نايافتن كام دلت كام دل توست                                   پس شكر كن از عشق كه كامت نرسانيد

آن چه از هجران تو بر جان ناشادم رسيد
از گناه اولين بر حضرت آدم رسيد

گوشه‌گيري كردم از آوازهاي رنگرنگ
زخمه‌ها بر ساز دل از دست بي‌دادم رسيد
       

قصه شيرين عشقم رفت از خاطر ولي
كوهي از اندوه و ناكامي به فرهادم رسيد

مثل شمعي محتضر آماج تاريكي شدم
تير آخر بر جگر از چلة بادم رسيد

شب خرابم كرد اما چشم‌هاي روشنت
بارديگر هم به داد ظلمت‌آبادم رسيد

سرخوشم با اين همه زيرا كه ميراث جنون
نسل اندر نسل از آباء و اجدادم رسيد

هيچ كس داد من از فرياد جان‌فرسا نداد
عاقبت خاموشي مطلق به فريادم رسيدش

با همین دل و چشمهایم ، همیشه

با همین چشم ، همین دل
 دلم دید و چشمم می گوید
آن قدر که زیبایی رنگارنگ است ،‌هیچ چیز نیست
 زیرا همه چیز زیباست ،‌زیباست ،‌زیباست
و هیچ چیز همه چیز نیست
 و با همین دل ، همین چشم
چشمم دید ، دلم می گوید
 آن قد که زشتی گوناگون است ،‌هیچ چیز نیست
زیرا همه چیز زشت است ،‌ زشت است ،‌ زشت است
 و هیچ چیز همه چیز نیست
 زیبا و زشت ، همه چیز و هیچ چیز
 وهیچ ، هیچ ، هیچ ، اما
با همین چشم ها و دلم
 همیشه من یک آرزو دارم
 که آن شاید از همه آرزوهایم کوچکتر است
از همه کوچکتر
و با همین دلو چشمم
 همیشه من یک آرزو دارم
 که آن شاید از همه آرزوهایم بزرگتر است
 از همه بزرگتر
 شاید همه آرزوها بزرگند ، شاید همه کوچک
 و من همیشه یک آرزو دارم
 با همین دل
 و چشمهایم
 همیشه

آخر شاهنامه

دوش درحلقه ی ما قصه گیسوی تو بود             تا دل شب سخن از سلسله موی تو بود

دل که از ناوک مژگان تو در خون می گشت        باز مشتاق کمانخانه ابروی تو بود

کانون ایرانی پژوهشگران فلسفه و حکمت

                                                      

گر سر زلف تو از باد پريشان نشود          خلق بيچاره چنين بي‌دل و حيران نشود 

اي مسلمانان آن موي ببينيد آخر           چه كند اين دل مسكين كه پريشان نشود ؟

مردمان در من و بيهوشي من حيرانند     من در آن كس كه ترا بيند وحيران نشود

( خسرو و شیرین )

 اي دماغ عاشقان پرباده منصوريت      تا دو صد حلاج عشقت بر رسن پا كوفته  

... او مردى شعبه باز و ساحر بود و با هركسى مجالست مى كرد، ابتدا با اعتقاد او همراهى مى كرد، پس دعوى حلول و اتحاد نمود وگفت: روح القدس در من حلول كرده خود را به نام خدا معرفى مى كرد و مى گفت: من خداى شما هستم. در نامه هايى كه به اصحاب خود مى نوشت، تصريح به خدايى خود مى كرد. پيروانش را از ذكر نام خدا باز مى داشت و مى گفت: گفتن لا اله الا الله ممنوع است ...

montazer.net

... درباره منصور حلاج نظرهای متفاوتی بیان شده است، و گروهی او را برحقّ دانسته و گروهی بر بطلان عقاید او قلم فرسایی نموده اند. مثلاً خواجه نصیر طوسی به دفاع از حلاج پرداخته است، و طریقه او را درست و عقیده اش را صحیح می داند. اما بسیاری دیگر از علماء مانند شیخ صدوق، شیخ طوسی، شیخ مفید و سید مرتضی هر کدام به گونه ای بر حلاج خرده گرفته اند. و او را ساحره و در نتیجه مستحق قتل دانسته اند ...

porsojoo.com

... حسين بن منصور حلاج درميان مردم مي گشت و چنان وانمود مي كرد كه مهدي موعود از طالقان ظهور خواهد كرد و ظهور وي نزديك است.حلاجیه گروهي از غلات هستند كه به پيروي از حلاج راه و رسم تصوف را در پيش گرفتند اينان معتقدند خداوند در روح حلاج حلول كرده است و بر اثر عبادت مكاشفاني به آنها دست مي دهد و مدعي اند كه اسم اعظم خداوند را مي دانند ...

zohoor.org

گفت آن یار کزو گشت سر دار بلند       جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد

نقلست که در زندان سيصد کس بودند، چون شب درآمد گفت: اي زندانيان شما را خلاص دهم! گفتند چرا خود را نمي دهي؟! گفت: ما در بند خداونديم و پاس سلامت مي داريم. اگر خواهيم بيک اشارت همه بندها بگشائيم. پس به انگشت اشارت کرد، همه بندها از هم فرو ريخت ايشان گفتند اکنون کجا رويم که در زندان بسته است. اشارتي کرد رخنه ها پديد آمد. گفت: اکنون سر خويش گيريد. گفتند تو نمي آئي؟ گفت: ما را با او سري است که جز بر سر دار نمي توان گفت. ديگر روز گفتند زندانيان کجا رفتند؟ گفت: آزاد کرديم. گفتند تو چرا نرفتي؟! گفت: حق را با من عتابي است نرفتم. اين خبر به خليفه رسيد؛ گفت: فتنه خواهد ساخت، او را بکشيد.

پس حسين را ببردند تا بر دار کنند. صد هزار آدمي گرد آمدند. او چشم گرد مي آورد و ميگفت: حق، حق، اناالحق.... نقلست که درويشي در آن ميان از او پرسيد که عشق چيست؟ گفت: امروز بيني و فردا بيني و پس فردا بيني. آن روزش بکشتند و ديگر روزش بسوختند و سوم روزش بباد بردادند، يعني عشق اينست.  خادم او در آن حال وصيتي خواست. گفت: نفس را بچيزي مشغول دار که کردني بود و اگر نه او ترا بچيزي مشغول دارد که ناکردني بود که در اين حال با خود بودن کار اولياست. پس در راه که مي رفت مي خراميد.  دست اندازان و عياروار ميرفت با سيزده بندگران، گفتند: اين خراميدن چيست؟ گفت: زيرا که بنحرگاه (محل کشتار) ميروم. چون به زير دارش بردند بباب الطاق قبله برزد و پاي بر نردبان نهاد؛ گفتند: حال چيست؟ گفت: معراج مردان سردار است. پس ميزري در ميان داشت و طيلساني بر دوش، دست برآورد و روي به قبله مناجات کرد و گفت آنچه او داند کس نداند. پس بر سر دار شد.

منصور حلاج آن نهنگ دريا

كز پنبهء تن دانهء جان كرد جدا

روزيكه انا الحق به زبان مي‌آورد

منصور كجا بود؟ خدا بود خدا

ابو سعید ابو الخیر

                                  

دل زود باورم را به كرشمه اي ربودي                 چو نياز ما فزون شد تو بناز خود فزودي

به هم الفتي گرفتيم ولي رميدي از ما               من و دل همان كه بوديم و تو آن نه اي كه بودي

من از آن كشم ندامت كه ترا نيازمودم                 تو چرا ز من گريزي كه وفايم آزمودي

ز درون بود خروشم ولي از لب خموشم               نه حكايتي شنيدي نه شكايتي شنودي

چمن از تو خرم اي اشك روان كه جويباري           خجل از تو چشمه اي چشم رهي كه زنده رودي

           

مادربزرگ
گم كرده ام در هياهوي شهر
آن نظر بند سبز را
كه در كودكي بسته بودي به بازوي من
در اولين حمله ناگهاني تاتار عشق
خمره دلم
بر ايوان سنگ و سنگ شكست
دستم به دست دوست ماند
پايم به پاي راه رفت
من چشم خورده ام
من چشم خورده ام
من تكه تكه از دست رفته ام
در روز روز زندگانيم ...

                      

چه لطيفست قبا بر تن چون سرو روانت             آه اگر چون كمرم دست رسيدي به ميانت

در دلم هيچ نيايد مگر انديشه وصلت                 تو نه آني كه دگر كس بنشيند به مكانت

گر تو خواهي كه يكي را سخن تلخ بگوي          سخن تلخ نباشد چو برآيد به دهانت

نه من انگشت نمايم به هواداري رويت              كه تو انگشت نمايي و خلايق نگرانت

در انديشه ببستم قلم وهم شكستم              كه تو زيباتر از آني كه كنم وصف و به يانت

سرو را قامت خوبست و قمر را رخ زيبا              تو نه آني و نه ايني كه هم اينست و هم آنت

اي رقيب ار نگشايي در دلبند به رويم               اين قدر بازنمايي كه دعا گفت فلانت

من همه عمر بر آنم كه دعاگوي تو باشم          گر تو خواهي كه نباشم تن من برخي جانت

سعديا چاره ثباتست و مدارا و تحمل                 من كه محتاج تو باشم ببرم بار گرانت

پاییز

خورشید های خیس
 مهتابهای کال
 الماسهای سرد
 فانوسهای تار
 سرشاخه های غم
 گلبرگهای مرگ
 بیماری غروب
 بیکاری غبار

                          

بسي شب با مهي بودم كجا شد آن همه شبها

كنون هم هشت شب ليكن سياه ازدود ياربها

 

خوش آن شبها كه پيشش بودمي كه مست و گه سرخوش

جهانم ميشود تاريك چون ياد آرم آن شبها

 

همي كردم حديث ابرو و مژگان او هردم

 چو طفلان سوره نون والقلم خوانان به مكتبها

 

چه باشد گر شبي پرسد كه در شبهاي تنهايي

غريبي زير ديوارش چگونه مي‌كند تنها

 

بيا اي جان هر قالب كه تا زنده شوند از سر

 بكويت عاشقان كز جان تهي كردند قالبها

 

مرنج از بهر جان خسرو اگر چه مي‌كشد يارت

كه باشد خوب‌رويان را بسي زين گونه مرهبها

 

                           

گفتي: غزل بگو! چه بگويم؟ مجال کو؟
شيرين من، براي غزل شور و حال کو؟

پر مي زند دلم به هواي غزل، ولي
گيرم هواي پر زدنم هست، بال کو؟

گيرم به فال نيک بگيرم بهار را
چشم و دلي براي تماشا و فال کو؟

تقويم چارفصل دلم را ورق زدم
آن برگهاي سبِِِِزِِِ سرآغاز سال کو؟

رفتيم و پرسش دل ما بي جواب ماند
حال سؤال و حوصله قيل و قال کو؟

                         قيصر امين پور

اگر روم ز پی اش فتنه‌ها برانگیزد
ور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

و گر به رهگذری یک دم از وفاداری
چو گرد در پی اش افتم چو باد بگریزد

و گر کنم طلب نیم بوسه صد افسوس
ز حقه دهنش چون شکر فروریزد

من آن فریب که در نرگس تو می‌بینم
بس آب روی که با خاک ره برآمیزد

فراز و شیب بیابان عشق دام بلاست
کجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد

تو عمر خواه و صبوری که چرخ شعبده باز
هزار بازی از این طرفه‌تر برانگیزد

بر آستانه تسلیم سر بنه حافظ
که گر ستیزه کنی روزگار بستیزد

آنها که به سر؛ در طلب کعبه دویدند

 چون عاقبت الامر به مقصود رسیدند

از سنگ یکی خانه اعلای معظم

 اندر وسط وادی بی زرع بدبدند

رفتند در آن خانه که بینند خدا را

بسیار بجستند خدا را و ندیدند

چون معتکف خانه شدند از سر تکلیف

 ناگاه خطابی هم از آن خانه شنیدند

کای خانه پرستان؛ چه پرستید گل و سنگ

 آن خانه پرستید که پاکان طلبیدند

آن خانه دل و خانه خدا واحد مطلق

 خرم دل آنها که در آن خانه خزیدند

مانند الف راست برفتند به لبیک

 آنها که در این خانه چو گردون بخمیدند

بر خطّه آن مشعر وحدت چو گذشتند

خط لمن الملک بر اغیار کشیدند

حزبی که بجز سنگ؛ ره از حانه ندیدند

 چون حزب شیاطین ز در حق برمیدند

در آن نفس كه بميرم در آرزوي تو باشم             بدان اميد دهم جان كه خاك كوي تو باشم

به وقت صبح قيامت كه سر ز خاك برآرم            به گفت و گوي تو خيزم به جست و جوي تو باشم

به مجمعي كه درآيند شاهدان دو عالم             نظر به سوي تو دارم غلام روي تو باشم

به خوابگاه عدم گر هزار سال بخسبم               ز خواب عاقبت آگه به بوي موي تو باشم

حديث روضه نگويم گل بهشت نبويم                 جمال حور نجويم دوان به سوي تو باشم

مي بهشت ننوشم ز دست ساقي رضوان        مرا به باده چه حاجت كه مست روي تو باشم

هزار باديه سهلست با وجود تو رفتن                 و گر خلاف كنم سعديا به سوي تو باشم

دانلود دکلمه این شعر توسط  بهمن صولتی

جرمي ندارم بيش از اين کز جان وفادارم ترا                        ور قصد آزارم کني هرگز نيازارم ترا

زين جور بر جانم کنون، دست از جفا شستي به خون        جانا چه خواهد شد فزون، آخر ز آزارم ترا

رخ گر به خون شويم همي، آب از جگر جويم همي             در حال خود گويم همي، يادي بود کارم ترا

آب رخان من مبر، دل رفت و جان را درنگر                    تيمار کار من بخور، کز جان خريدارم ترا

هان اي صنم خواري مکن، ما را فرازاري مکن                    آبم به تاتاري مکن، تا دردسر نارم ترا

جانا ز لطف ايزدي گر بر دل و جانم زدي                     هرگز نگويي انوري، روزي وفادارم ترا

بار امانت

آن صداها به كجا رفت
صداهاي بلند
گريه ها قهقه ها
آن امانت ها را
آسمان آيا پس خواهد داد ؟
پس چرا حافظ گفت
آسمان بار امانت نتوانست كشيد
نعره هاي حلاج
بر سر چوبه ي دار
به كجا رفت كجا ؟
به كجا مي رود آه
چهچه گنجشك بر ساقه ي باد
آسمان آيا
اين امانت ها را
باز پس خواهد داد ؟

دزدیده چون جان می روی اندر میان جان من
                                سرو خرامان منی ای رونق بستان من

چون می روی بی‌من مرو ای جان جان بی‌تن مرو
                                وز چشم من بیرون مشو ای شعله تابان من

هفت آسمان را بردرم وز هفت دریا بگذرم
                               چون دلبرانه بنگری در جان سرگردان من

تا آمدی اندر برم شد کفر و ایمان چاکرم
                               ای دیدن تو دین من وی روی تو ایمان من

بی‌پا و سر کردی مرا بی‌خواب و خور کردی مرا
                               سرمست و خندان اندرآ ای یوسف کنعان من

از لطف تو چو جان شدم وز خویشتن پنهان شدم
                              ای هست تو پنهان شده در هستی پنهان من

گل جامه در از دست تو ای چشم نرگس مست تو
                              ای شاخ‌ها آبست تو ای باغ بی‌پایان من

یک لحظه داغم می کشی یک دم به باغم می کشی
                             پیش چراغم می کشی تا وا شود چشمان من

ای جان پیش از جان‌ها وی کان پیش از کان‌ها
                             ای آن پیش از آن‌ها ای آن من ای آن من

منزلگه ما خاک نی گر تن بریزد باک نی
                             اندیشه‌ام افلاک نی ای وصل تو کیوان من

مر اهل کشتی را لحد در بحر باشد تا ابد
                             در آب حیوان مرگ کو ای بحر من عمان من

ای بوی تو در آه من وی آه تو همراه من
                             بر بوی شاهنشاه من شد رنگ و بو حیران من

جانم چو ذره در هوا چون شد ز هر ثقلی جدا
                            بی‌تو چرا باشد چرا ای اصل چار ارکان من

ای شه صلاح الدین من ره دان من ره بین من
                            ای فارغ از تمکین من ای برتر از امکان من

چگونگي آشنايي گوته با «حافظ» پرسش بجايي است . براي پاسخگويي به آن شايسته است نخست آشنايي گوته را با مشرق زمين بدانيم . تورات جزو كتابهاي درسي گوته بود كه وي در خانه در مدرسه آن را شناخت . قرآن را نيز گوته از روي ترجمه ي آلماني آن مطالعه كرد . چنين رفتاري آن هم در دوران تحصيل، نشان از كنجكاوي هاي خارق العاده ي او مي دهد.

مطالعه ي اين دوكتاب مذهبي بويژه قرآن، الهام بخش وي در سرودن بسياري از قطعات ديوان نظير اصحاب كهف، خداي ابراهيم و محمد بود . بعدها، طرح نمايشنامه اي با نام «محمد» را پي افكند كه در ملاقات با ناپلئون در سال 1808 به تفصيل از آن سخن به ميان آورد . بعد از آن نيز با آيين باستاني هندو آشنا شد. در اين آشنايي مجذوب داستان «راما» و «سيتا» شد. در نهايت نمايشنامه اي بر پايه ي اين دو افسانه ي معروف هندي نوشت . گرچه در گذر زمان افسانه هاي هندي جاذبه ي خود را نزد او از دست دادند، چون با همه ي شگفتي نمي توانستند عطش شاعرانه ي او را فرو نشانند.

چهل و دو ساگلي گوته آغاز آشنايي وي با ادبيات ايران زمين است ، يعني درست زماني كه آوازه ي وي در سراسر آلمان و اروپا پيچيده بود. مطالعه آثار او از سوي علاقه مندان به ادبيات به شدت مورد توجه بود. مطالعه ي آثارش نيز با استقبال چشمگير فرهيختگان، دانشجويان و نيك انديشان روبرو شده بود.

«گلستان سعدي» نخستين اثري بود كه گوته را با ادبيات ايران پيوند زد . گوته ، گلستان را تنها به عنوان نمونه اي از ادب و حكمت شرق خواند و پسنديد. بعدها گلستان الهام بخش ديوان گوته شد. با وجود اين، تاثيري ژرف بر گوته نبخشيد و روح ژرفاژرف وي را سيراب نكرد.

پنجاه و نه ساله بود كه ترجمه ي ليلي و مجنون، اثر نور الدين عبدالرحمان جامي، شاعر ايراني را مطالعه كرد و در شصت سالگي توفيق يافت «خسرو و شيرين» نظامي را بخواند با مطالعه ي اين دو اثر ، گوته سخت مجذوب شعر و ادب ايران زمين شد. از هر دوي اين آثار در سرودن اشعارش نيز بهره ها برد.

سال 1814 سال سختي براي اروپا و گوته بود . خستگي روحي، آشفتگي و نابساماني، روح غالب بر اروپا و گوته بود. گوته براي رهايي از اين آشفتگي ، به سراغ انديشه‌‌هاي «شرق» رفت. شرق اين گريزگاه سلامت زا و حكمت آميز را به وي هديه كرد.

سال سخت گوته (1814) در سن شصت و پنج سالگي به يكباره دگرگون شد. «كوتا» ناشر كتابهاي گوته، ترجمه اي از هامر، مترجم معروف اتريشي را در دو جلد با نام غزليات محمد شمس الدين حافظ براي وي فرستاد.

هنوز صفحاتي از آن نخوانده بود كه بي اختيار بانگ تحسين سر داد و مطالعه ي كتاب را از صفحات نخست آغاز كرد زيرا به گفته ي خودش ، ناگهان دريافت كه با اثري روبرو شده كه تا آن روز نظير آن را نديده است.

روز هفتم ژوئن سال 1814، روز طلايي گوته بود. در اين روز اين شاعر نام آور آلماني براي نخستين بار نام حافظ را در دفترچه ي خاطرات خود ثبت مكرد و گفت اين اعجاز ادب شرق، او را ديوانه ي خود كرده است.

مطالعه ي آثار حافظ، روحي تازه در كالبد گوته دميد. بي اختيار خود را سرمست يافت . آنچنان كه نوشت: "ناگهان با عطر آسماني شرق و نسيم روح پرور ابديت آشنا شدم كه از دشت ها و بيابان هاي ايراني مي وزيد . مرد استثنائي و خارق العاده اي را شناختم كه شخصيت شگرف او، مرا سراپا مجذوب كرد."

اعجاب آور آنكه گوته توانست حافظ را از وراي ترجمه ي ماهر بشناسد چرا كه جادوي سخن حافظ ترجمه پذير نيست. از اين رود ترجمه‌ي هامر نارسا و غلط بود . با اين وجود، اين كاستي ها، مانعي براي شناخت گوته درباره حافظ پديد نياورد.

گوته از وراي اين لايه هاي ضعيف ، نارسا و غلط، شكوه خارق العاده ي حافظ را درك كرد و اندك اندك راه خود را به انديشه ي حافظ هموار ساخت .

گوته در تابستان سال 1814 سراپا غرق در درياي حكمت و سخن حافظ بود. هر غزل خواجه حافظ شيرازي را ده بار خواند، تا آن حد كه فراتر از واژه ها ، استعارات حافظ را مي فهميد و مسحور شيوايي بيان و انديشه ي حافظ شده بود. در بسياري از ابيات ديوان گوته ، جابجا عين سخنان حافظ تكرار شده است . به نظر مي رسد هشيار و ناهشيار«گوته» ذهن و زبان خود را يكسره به حافظ سپرده است .

اواخر تابستان 1814، گوته در دفترچه ي خاطرات خود را از اين شيوايي پرده بر مي دارد و چنين مي نويسد:

«دارم ديوانه مي شوم . اگر براي تسكين هيجان خود به غزلسرايي دست نزنم، نفوذ عجيب اين شخصيت خارق العاده را نمي توانم تحمل كنم كه ناگهان پا در زندگاني من نهاده است.»

غزلسرايي ملهم از حافظ، سوداي گوته مي شود ، براي آنكه بهتر بتواند غزل سرايي كند،به اين فكر مي افتد كه با آفرينش اثري در عالم خيال به ايران، كشور حافظ و شيراز ، شهر حافظ، سفر كند و ديوان خويش را به عنوان ارمغان سبز روحاني به مردم جهان هديه دهد.

از آن پس وي خود را مسافري در ديار شرق مي پندارد و بخش اعظم ابيات ديوانش را با اين تصور مي سرايد كه با كاروان هاي مشك و ابريشم همراه است و از كوره راههاي ناهموار به سوي شيراز پر مي كشد . با گوش جهان مي شنود كه «راهنماي سفر، ترانه هاي شورانگيز حافظ را مي خواند «گونه با واژه هايي دل انگيز اين چنين مي گويد: «آهنگ سفر شيراز كردم تا اين شهر را منزلگه ثابت خويش قرار دهم و ازآنجا چون اتابكان و اميران فارس كه هرچند يك بار به عزم سفرهاي جنگي رو به اطراف مي كردند، گاه گاه راه سفرهاي كوچك در پيش گيرم و باز به شيراز خود برگردم.»

حافظ براي گوته «روحي تازه» ،«دنيايي تازه» و شور و شوقي تازه به ارمغان آورد. چه، او را با روح واقعي شرق، با زيبايي فلسفه و ذوق و حكمت ايران آشنا كرد

منبع مجله هما به نقل از حیات اندیشه

من بي‌مايه كه باشم كه خريدار تو باشم           حيف باشد كه تو يار من و من يار تو باشم

تو مگر سايه لطفي به سر وقت من آري           كه من آن مايه ندارم كه به مقدار تو باشم

خويشتن بر تو نبندم كه من از خود نپسندم       كه تو هرگز گل من باشي و من خار تو باشم

هرگز انديشه نكردم كه كمندت به من افتد        كه من آن وقع ندارم كه گرفتار تو باشم

هرگز اندر همه عالم نشناسم غم و شادي      مگر آن وقت كه شادي خور و غمخوار تو باشم

گرر از دست رقيبان نتوان كرد به كويت               مگر آن وقت كه در سايه زنهار تو باشم

گر خداوند تعالي به گناهيت بگيرد                     گو بيامرز كه من حامل اوزار تو باشم

مردمان عاشق گفتار من اي قبله خوبان            چون نباشند كه من عاشق ديدار تو باشم

من چه شايسته آنم كه تو را خوانم و دانم         مگرم هم تو ببخشي كه سزاوار تو باشم     

گر چه دانم كه به وصلت نرسم بازنگردم            تا در اين راه بميرم كه طلبكار تو باشم

نه در اين عالم دنيا كه در آن عالم عقبي            همچنان بر سر آنم كه وفادار تو باشم         

خاك بادا تن سعدي اگرش تو نپسندي               كه نشايد كه تو فخر من و من عار تو باشم